İran Kinosu Üzərindən Bir Uçuş


Cənub qonşumuz bəlkə də bir çox şeylərə görə bizə həsəd apara bilər. Amma bunların içərisində dəqiq Kino yoxdur. Qılınc və Çadra altında yaradılsa da, bütün dünyaya meydan oxuyan Kinoları ilə İran rejissorları qarşısında baş əyməkdən başqa çarəmiz yoxdur.

Tarkovski bizim qonşumuz olsa da, onlar daha çox bəhrələndilər, özününkiləşdirdilər. Sonra bir az Odzulaşıb, bir az da Qodarlaşdılar, arada lap Felliniləşdilər də. Amma eybəcər şəkildə onları imitasiya etmədilər, əksinə, özlərinə qatıb yeni bir şey ortaya qoydular. Elə bir şey ki, az bir zamanda Kann, Berlin və Venesiyada onun öz yeri oldu. Bəli, bu iran Kinosu idi, bu Kiarostami, bu Pənahi, bu Maxmalbaf, bu Qobadi, bu Məcidi, bu Fərhadi və onlarla başqaları idi.

Məcid  Məcidin filmlərinin əsas qəhrəmanları uşaqlardır, bir də Qırmızı Balıqlar. Məcidi filmlərində uşaq dünyasını ifadə oluna biləcəyindən də artıq səmimi açıb göstərə bilir. Məsləhət görə biləcəyim filmləri bunlardır:

Bülbüllərin nəğməsi / Avaze gonjeshk-ha  (2008)

Cənnətin Rəngi / Rang-e khoda (1999)

Səma uşaqları / Bacheha-Ye aseman (1997)

Söyüd Ağacı / Beed-e majnoon (2005)

İran kinosunda Tarkovski  üslubunun ən nəzərəçarpan izlərini məhz Abbas Kiarostami yaradıcılığında sezmək olar. Cənubluların yeganə Palma Budağı da məhz Kiarostaminin aktivindədir. Görünür yaradıcılığına ola biləcək maneələri  gözə alan rejissor  son filmlərini Fransada ekranlaşdırır. Qeyd olunası filmləri aşağıdakılardır.

Yaxın Plan / Nema-ye Nazdik (1990)

Albalının dadı / Ta’m e guilass (1997)

Həyat və daha heç nə / Zendegi va digar hich (1992)

Bizi külək aparacaq / Bad ma ra khahad bord (1999)

On / Ten (2002)

İran kinosunun ən başıbəlalı nümayəndəsi Cəfər Pənahidir. Demək olar ki, bütün filmlərində rejimə qarşı çıxan rejissor 2010-cu ildə 6 illik həbsə atldı və 20 il müddətinə kinodan uzaqlaşdırıldı. Filmlərində daha çox qadın hüquqlarına toxunan rejissorun qəhrəmanları  fars dili ilə yanaşı tez-tez Azərbaycan dilində də danışırlar. Buna Məcidinin Bülbüllərin Nəğməsi filmində də rast gəlmək olar. Vurğulanası filmləri bunlardır.

Dairə / Dayereh (2000)

Ofsayd / Offside (2006)

Güzgü / Ayneh (1997)

Bu film deyil (sənədli) / İn film nist (2010)

Bəhman Qobadi  iran Kürdüdür və filmlərində daha çox İran –İraq sərhədində baş verən problematik situasiyalara yer ayırır. Bununla bərabər Qobadi müasir iran kinosuna musiqi gətirən rejissordur. Onun qəhrəmanları türk, fars və azərbaycanca oxuyanlar olur. Sonuncu filmində Qobadi daha irəli gedərək rok qrupundan bəhs edən bir şedevr ortaya qoyub və dərhal da qadağan olunmuş filmlər siyahısına düşməklə film Qobadini də rejimin qara siyahısına düşən rejissorlarından birinə çevrilib.

İran pişikləri haqqında heç kəs bilmir / Kasi az gorbehaye irani khabar nadareh (2009)

Tısbağalar da uça bilir / Lakposhtha parvaz mikonand (2004)

Sərxoş atların zamanı / Zamani barayé masti asbha  (2000)

Mohsen Maxmalbaf müasir iran kinosunun bayraqdarlarından biridir. Həyat yoldaşı və qızı da bu sənətin davamçıları olan Maxmalbaf yaradıcılığının ilk dövrlərində ölkəsində yaşayıb yaratsa da, sonrakı dövrlərdə yaradıcılığına olan qadağalar onu da bir çoxları kimi xarici kinoşirkətlər ilə əməkdaşlığa məcbur etdi. Filmlərində gerçəkliyin təsviri olduqca yüksəkdir və hətta bəzən səndliliklə bədiilik arasında fərqi də görmək çətin  olur.

Çörək və Güldan / Nun va Goldoon (1996)

Qəndəhar / Safar e Ghandehar (2001)

Qarışqaların fəryadı / Faryad moorcheha (2007)

Seks və Fəlsəfə / Sex & Philosophy (2005)

Adlarını sadaladığım filmlərin demək olar ki, heç birini dilimizə tərcümə olunmuş şəkildə tapmaq mümkün deyil. Çox az qismi rus dilinə tərcümə olunub. Maraqlananlar daha çox orijinal adla YouTube-da axtarış versələr, filmləri tapa biləcəklər. Lakin onların da yalnız bəziləri ingilis dilli subtitrlarla müşaiyət olunur. Problemi həll etmək üçün subtitrları ayrıca endirmək, ya da fars dilini öyrənmək olar🙂

0 Responses to “İran Kinosu Üzərindən Bir Uçuş”



  1. Şərh yaz

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma




Avqust 2012
BE ÇA Ç CA C Ş B
« İyl   Sen »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Blogun statistikası

  • 20,793 hits

miR bagiR in Twitter

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Digər 46 izləyiciyə qoşulun


%d bloqqer bunu bəyənir: